Bám địa bàn, giữ rừng từ thực tiễn
Theo các báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2025, Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng đã duy trì nền nếp công tác bám địa bàn, coi việc “đi rừng, ở rừng, nắm rừng” không chỉ là khẩu hiệu mà là phương thức quản lý cốt lõi. Kiểm lâm địa bàn không đứng ngoài rừng để quản lý trên giấy tờ, mà hiện diện thường xuyên trên từng khoảnh rừng, từng tuyến đường mòn, từng khu vực có nguy cơ xâm hại.
Từ việc theo dõi diễn biến rừng hằng ngày, nắm bắt biến động đất rừng, đến việc kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường nhỏ nhất, lực lượng kiểm lâm địa bàn đã chủ động báo cáo, tham mưu cho chính quyền cơ sở xử lý ngay từ đầu các nguy cơ xâm hại rừng. Cách làm này giúp ngăn chặn vi phạm ngay từ khi mới manh nha, không để hình thành “điểm nóng”, không để phát sinh những vụ việc phức tạp kéo dài.

Hiệu quả của phương thức quản lý “từ gốc” ấy được thể hiện rõ qua thực tiễn: trong suốt năm 2025, trên địa bàn Hạt quản lý không xảy ra vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp. Con số ấy không chỉ phản ánh kỷ cương pháp luật được giữ vững, mà còn cho thấy sự chuyển biến căn bản trong nhận thức và hành vi của cộng đồng đối với rừng. Khi kiểm lâm hiện diện thường xuyên, chính quyền vào cuộc kịp thời và người dân đồng thuận, rừng được bảo vệ bằng sự chủ động, chứ không phải bằng các biện pháp xử lý mang tính đối phó.
Song song với công tác bảo vệ, Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng đặc biệt chú trọng nhiệm vụ phát triển rừng, coi đây là trụ cột lâu dài để giữ vững độ che phủ và chất lượng rừng. Trên cơ sở rà soát thực địa, Hạt đã phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý rừng và chính quyền các phường tổ chức kiểm tra, nghiệm thu các dự án trồng rừng thay thế; đồng thời hướng dẫn người dân trồng lại rừng ngay sau khai thác, không để đất trống kéo dài gây xói mòn, suy thoái đất và tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng trong mùa khô hanh.
Đến nay, toàn bộ 22,29 ha rừng trồng thay thế trên địa bàn các phường Nguyễn Trãi và Trần Nhân Tông đã được hoàn thành. Những cánh rừng non đang dần phủ xanh các khu đất trống, góp phần khôi phục độ che phủ, cải thiện chất lượng rừng và tạo nền tảng sinh thái bền vững cho khu vực.
Cùng với bảo vệ và phát triển rừng, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) được Hạt xác định là nhiệm vụ trọng tâm, nhất là trong bối cảnh diện tích rừng bị gãy đổ sau bão lớn tạo ra khối lượng lớn vật liệu cháy. Trước nguy cơ đó, Hạt Kiểm lâm khu vực IV- TP. Hải Phòng đã phối hợp với Ban quản lý rừng và chính quyền các phường tiến hành rà soát toàn bộ diện tích rừng bị thiệt hại, xây dựng phương án khai thác tận thu, dọn vệ sinh rừng một cách có kiểm soát. Việc làm này vừa bảo đảm mỹ quan, vừa giảm thiểu nguy cơ cháy rừng trong những tháng hanh khô cuối năm, góp phần giữ an toàn cho cả rừng và khu dân cư ven rừng.

Đặc biệt, công tác tuyên truyền pháp luật được triển khai như một “hàng rào mềm” nhưng bền vững trong bảo vệ rừng. Thông qua kế hoạch tuyên truyền lưu động, Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng đã tổ chức phổ biến pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR tại 11 xã, phường trên địa bàn, với hình thức linh hoạt, trực quan, dễ tiếp cận. Pháp luật không chỉ nằm trong văn bản, mà được đưa đến tận thôn, xóm, khu dân cư ven rừng, giúp người dân dễ nghe, dễ hiểu, dễ nhớ và từng bước nâng cao ý thức trách nhiệm, coi bảo vệ rừng không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là bảo vệ sinh kế và môi trường sống của chính mình.
Giữ rừng là giữ sinh kế và an toàn môi trường
Thực tiễn quản lý rừng trên địa bàn Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng cho thấy, cộng đồng dân cư chính là “tuyến phòng thủ đầu tiên” của rừng. Với lợi thế bám địa bàn, am hiểu địa hình và nhịp sinh hoạt rừng, người dân là lực lượng trực tiếp phát hiện sớm các nguy cơ cháy rừng, xâm hại rừng và kịp thời báo cho cơ quan chức năng để xử lý ngay từ đầu, hạn chế thấp nhất thiệt hại xảy ra.
Không dừng lại ở vai trò hỗ trợ, người dân ngày càng trở thành chủ thể đồng hành trong bảo vệ và phát triển rừng. Việc tham gia tuần tra, canh gác, chăm sóc rừng được gắn chặt với lợi ích sinh kế thông qua trồng rừng sau khai thác, chăm sóc rừng trồng và tham gia các mô hình kinh tế lâm nghiệp bền vững. Khi rừng mang lại sinh kế ổn định, ý thức giữ rừng của người dân không còn mang tính bị động hay đối phó, mà trở thành nhu cầu tự thân, xuất phát từ lợi ích lâu dài của chính gia đình và cộng đồng.

Trao đổi với phóng viên, ông Mạc Đình Thắng – Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng nhấn mạnh: “Giữ rừng không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng kiểm lâm, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và người dân. Khi người dân hiểu rừng, sống nhờ rừng và cùng bảo vệ rừng, thì công tác quản lý, bảo vệ rừng mới bền vững, hiệu quả lâu dài”.
Theo ông Mạc Đình Thắng, trong thời gian tới, Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa ba lực lượng kiểm lâm – công an – quân sự, làm tốt công tác tham mưu cho chính quyền địa phương trong quản lý, bảo vệ rừng; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật để từng bước hình thành “mạng lưới bảo vệ rừng từ cơ sở”, nơi mỗi người dân trở thành một “kiểm lâm viên tại chỗ” trong phòng ngừa cháy rừng và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.
Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy, khi công tác bảo vệ rừng được triển khai đồng bộ, sát thực tiễn và lấy người dân làm trung tâm, rừng không chỉ được giữ vững về diện tích và chất lượng, mà còn trở thành nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững về môi trường, sinh kế và an ninh sinh thái. Đây cũng là hướng đi lâu dài, phù hợp với yêu cầu quản lý tài nguyên rừng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp hiện nay.
Từ thực tiễn quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn Hạt Kiểm lâm khu vực IV - TP. Hải Phòng có thể thấy, khi rừng được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa quản lý nhà nước – sinh kế người dân – an toàn môi trường, hiệu quả bảo vệ rừng không chỉ được đo bằng số vụ vi phạm giảm xuống, mà còn thể hiện ở sự bền vững lâu dài của hệ sinh thái rừng và đời sống cộng đồng.
Giữ rừng, vì thế, không chỉ là giữ tài nguyên, mà là giữ sinh kế, giữ an toàn môi trường và giữ nền tảng sinh thái cho phát triển bền vững. Khi mỗi cánh rừng được bảo vệ bằng sự đồng thuận của chính quyền, lực lượng kiểm lâm và cộng đồng dân cư, “lá chắn xanh” không chỉ đứng vững trước những nguy cơ trước mắt, mà còn trở thành điểm tựa lâu dài cho tương lai của vùng đất và con người nơi đây./.

Nguồn: Tạp chí điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.