MỘT SỐ HÀNH VI VI PHẠM TRONG LĨNH VỰC KHAI THÁC THỦY SẢN THEO NGHỊ ĐỊNH 246/2026/NĐ-CP

Nhằm tăng cường công tác quản lý nghề cá, phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Chính phủ đã ban hành Nghị định số 246/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, có hiệu lực thi hành từ ngày 18/8/2026. Các chủ tàu cá, thuyền trưởng và ngư dân cần đặc biệt lưu ý các nhóm hành vi vi phạm sau đây để tránh bị xử phạt, đồng thời góp phần xây dựng nghề cá phát triển bền vững. 

1. Nhóm hành vi vi phạm về thiết bị giám sát hành trình (VMS) 

Thiết bị giám sát hành trình là công cụ bắt buộc đối với tàu cá thuộc diện phải lắp đặt, giúp cơ quan quản lý theo dõi hoạt động của tàu, bảo đảm an toàn cho ngư dân và phục vụ công tác chống khai thác IUU. 

Các hành vi bị nghiêm cấm gồm: 

- Tháo gỡ, vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình. 

- Gửi hoặc mang thiết bị giám sát hành trình sang tàu cá khác. 

- Không lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo quy định. 

- Không duy trì việc truyền dữ liệu từ thiết bị về Hệ thống giám sát hành trình tàu cá khi hoạt động trên biển. 

- Không báo cáo vị trí tàu khi thiết bị mất tín hiệu theo quy định. 

- Không đưa tàu về bờ trong thời hạn 10 ngày kể từ thời điểm mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình. 

- Không báo cáo định kỳ vị trí tàu neo đậu khi đã tạm ngừng sử dụng dịch vụ truyền dữ liệu thiết bị giám sát hành trình từ 03 tháng trở lên. 

Đối với các hành vi nghiêm trọng, quy định tại Điều 21, Điều 37, mức phạt có thể lên đến 1 tỷ đồng đối với chủ tàu, đồng thời bị tước quyền sử dụng Giấy phép khai thác thủy sản, tước văn bằng hoặc chứng chỉ thuyền trưởng và áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung theo quy định. 

2. Nhóm hành vi vi phạm về giấy phép khai thác thủy sản và hoạt động khai thác

Chủ tàu và thuyền trưởng phải thực hiện đúng quy định về giấy phép khai thác và vùng hoạt động. 

Các hành vi vi phạm phổ biến gồm: 

- Khai thác thủy sản khi không có Giấy phép khai thác hoặc Giấy phép đã hết hạn. 

- Khai thác không đúng nghề ghi trong Giấy phép. 

- Không mang theo Giấy phép khai thác khi hoạt động. 

- Khai thác sai vùng biển được phép. 

- Khai thác vượt ranh giới vùng biển được phép. 

- Khai thác tại vùng biển nước ngoài hoặc vùng biển thuộc tổ chức nghề cá khu vực khi chưa được cấp phép.

- Khai thác vượt hạn ngạch được cấp. 

- Chuyển tải hoặc vận chuyển sản phẩm khai thác bất hợp pháp. 

- Che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm. 

Quy định tại Điều 24, Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và chiều dài tàu cá, mức xử phạt có thể từ vài triệu đồng đến 1 tỷ đồng; ngoài ra còn có thể bị tịch thu thủy sản, tịch thu tàu cá, tước Giấy phép khai thác thủy sản và tước văn bằng hoặc chứng chỉ thuyền trưởng. 

3. Nhóm hành vi vi phạm về nhật ký khai thác và báo cáo khai thác thủy sản 

Nhật ký khai thác là căn cứ quan trọng để truy xuất nguồn gốc thủy sản, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và phục vụ xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. 

Các hành vi vi phạm thường gặp gồm: 

- Không có nhật ký khai thác. 

- Không ghi nhật ký khai thác. 

- Ghi không đầy đủ hoặc không chính xác nội dung nhật ký. 

- Không nộp nhật ký khai thác theo quy định. 

- Không nộp báo cáo khai thác hoặc báo cáo không đầy đủ, không đúng thời hạn.

Các hành vi nay quy định tại Điều 26, Tùy từng hành vi, người vi phạm có thể bị xử phạt tiền, bị tước quyền sử dụng văn bằng hoặc chứng chỉ thuyền trưởng; trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần sẽ bị xử lý với mức phạt nghiêm khắc hơn. 

Khuyến cáo đối với chủ tàu và thuyền trưởng 

Để tránh vi phạm và bảo đảm hoạt động khai thác hợp pháp, đề nghị các chủ tàu và thuyền trưởng: 

- Kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị giám sát hành trình trước khi xuất bến.

- Duy trì truyền dữ liệu thiết bị giám sát hành trình liên tục trong suốt quá trình hoạt động trên biển. 

- Khi thiết bị gặp sự cố phải thực hiện báo cáo vị trí theo đúng quy định và nhanh chóng khắc phục. 

- Không tự ý tháo gỡ, vô hiệu hóa hoặc chuyển thiết bị giám sát hành trình sang tàu khác. 

- Luôn mang theo Giấy phép khai thác thủy sản còn hiệu lực và khai thác đúng nghề, đúng vùng được cấp phép. 

- Thực hiện đầy đủ việc ghi, nộp nhật ký khai thác và báo cáo khai thác theo quy định. 

- Tuyệt đối không khai thác bất hợp pháp, không xâm phạm vùng biển nước ngoài và không tiếp tay cho hoạt động khai thác IUU. 

Việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao uy tín nghề cá Việt Nam, cùng cả nước sớm tháo gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC), hướng tới phát triển nghề cá hiện đại, có trách nhiệm và bền vững

Điểm mới cần đặc biệt lưu ý: 

Tàu cá nằm bờ vẫn phải báo cáo vị trí trong một số trường hợp, Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 246/2026/NĐ-CP là bổ sung quy định xử phạt đối với chủ tàu cá không thực hiện chế độ báo cáo vị trí khi tàu cá nằm bờ trong các trường hợp pháp luật quy định. 

Cụ thể, theo điểm a khoản 1 Điều 37, trường hợp chủ tàu đã ngừng dịch vụ truyền dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình do tàu không đi khai thác từ 03 tháng trở lên, chủ tàu vẫn có trách nhiệm báo cáo vị trí tàu cá neo đậu tại bờ định kỳ 07 ngày/lần cho cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản cấp tỉnh nơi đăng ký tàu cá. 

Nếu không thực hiện sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. 

Bên cạnh đó, theo điểm b khoản 1 Điều 37, trường hợp tàu cá mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình tại bờ hoặc tại đảo (nơi có cảng cá) thì chủ tàu phải báo cáo vị trí tàu định kỳ 24 giờ/lần cho cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản cấp tỉnh (qua bộ phận trực vận hành Hệ thống giám sát hành trình tàu cá). 

Nếu không thực hiện cũng bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. 

Đây là quy định mới được bổ sung nhằm tăng cường quản lý đội tàu cá, bảo đảm cơ quan quản lý luôn xác định được tình trạng và vị trí của tàu, tránh lợi dụng việc tàu nằm bờ hoặc ngừng truyền dữ liệu để che giấu hoạt động khai thác trái phép.