Thực tế cho thấy, trong vụ Mùa năm 2017, bệnh lùn sọc đen đã bùng phát thành dịch tại nhiều tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc, trong đó có thành phố Hải Phòng, gây thiệt hại nghiêm trọng đến sản xuất lúa. Những năm gần đây, mặc dù bệnh chỉ xuất hiện rải rác với mật độ và mức độ gây hại thấp, song nguy cơ phát sinh, lây lan trên diện rộng vẫn luôn tiềm ẩn, đặc biệt trong điều kiện thời tiết thuận lợi và mật độ rầy lưng trắng gia tăng trong vụ Mùa.

Để chủ động kiểm soát, ngăn chặn nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh, bảo vệ an toàn sản xuất lúa trên địa bàn thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch số 76/KH-SNNMT ngày 26/5/2026 về phòng chống bệnh lùn sọc đen hại lúa vụ Mùa năm 2026.

Ảnh: Rầy lưng trắng thu bắt được trên lúa vụ Đông Xuân 2025-2026

Ảnh: Cán bộ của Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Kim Môn thực hiện điều tra và thu bắt mẫu rầy để giám sát nguồn bệnh

Trong Kế hoạch, Sở Nông nghiệp đã đưa ra các giải pháp, trong đó, tăng cường theo dõi, giám sát rầy lưng trắng và nguồn bệnh ngay từ đầu vụ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Cùng với đó là đẩy mạnh tuyên truyền về phòng chống bệnh với nhiều hình thức như thông tin trên các phương tiện truyền thông, tổ chức hội nghị, tập huấn kỹ thuật, phát tài liệu hướng dẫn… giúp người dân nhận biết sớm triệu chứng bệnh và áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật phòng chống bệnh. Đặc biệt, người dân được khuyến cáo thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay từ giai đoạn mạ theo phương châm “phòng là chính”, mang tính cộng đồng và đồng loạt.

Ảnh: Cán bộ của Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Tiên Lãng thực hiện phân loại mẫu rầy để xác định tỷ lệ rầy lưng trắng (môi giới truyền bệnh)

Về biện pháp kỹ thuật, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương chỉ đạo nông dân đẩy mạnh vệ sinh đồng ruộng, cày vùi gốc rạ, tiêu hủy lúa chét, dọn sạch cỏ bờ ruộng nhằm hạn chế nơi cư trú của rầy lưng trắng và nguồn bệnh tồn lưu; bố trí thời vụ gieo cấy tập trung đúng lịch, hạn chế gieo trồng các giống nhiễm rầy, tăng cường sử dụng các giống có khả năng chống chịu; áp dụng các tiến bộ kỹ thuật để nâng cao hiệu quả quản lý dịch hại tổng hợp.

Đối với công tác bảo vệ cây mạ, khuyến cáo xử lý hạt giống trước gieo, hạn chế gieo sạ tại các vùng có nguy cơ cao; không gieo mạ gần đường giao thông hoặc nơi có ánh sáng mạnh dễ thu hút rầy lưng trắng. Tại những khu vực từng xuất hiện bệnh hoặc có nguy cơ cao, cần phun thuốc trừ rầy trước khi cấy từ 3-4 ngày để hạn chế nguồn môi giới truyền bệnh.

Kế hoạch cũng nêu rõ các giải pháp xử lý khi bệnh xuất hiện trên đồng ruộng. Theo đó, khi phát hiện rầy lưng trắng mang virus hoặc xuất hiện lúa bị bệnh, các địa phương phải tổ chức khoanh vùng, phun thuốc phòng trừ kịp thời, nhổ bỏ và tiêu hủy các khóm lúa nhiễm bệnh nhằm hạn chế lây lan. Đối với những ruộng bị nhiễm nặng, thực hiện tiêu hủy bằng biện pháp cày vùi sau khi xử lý rầy để ngăn chặn nguồn bệnh phát tán sang khu vực khác.

Trong Kế hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng chủ trì triển khai Kế hoạch; tăng cường công tác dự tính, dự báo; kiểm tra hoạt động kinh doanh giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, đơn vị truyền thông và tổ chức đoàn thể được đề nghị phối hợp chặt chẽ trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng chống bệnh./.